500 MWh'lik tesis örneğiyle sabit ve endeksli tarifenin maliyeti, riski ve karma portföy seçeneği.
Bir fabrikanın üretim maliyetinde elektriğin payı sektöre göre yüzde 5 ile yüzde 30 arasında değişir. Bu nedenle tedarik sözleşmesi, satın alma departmanının en kritik kararlarından biridir. İki ana seçenek vardır: sabit fiyat ve piyasa takas fiyatına (PTF) endeksli fiyat.
Sabit fiyat
Birim fiyat sözleşme süresince değişmez. Avantajı, bütçe ve satış fiyatı planlamasının kolaylaşmasıdır. Dezavantajı, tedarikçinin piyasa riskini fiyata eklemesi nedeniyle ortalama maliyetin biraz daha yüksek olmasıdır.
PTF endeksli fiyat
Birim fiyat her ay, gün öncesi piyasasında oluşan saatlik fiyatların tüketim ağırlıklı ortalaması artı sabit bir marj olarak hesaplanır. Piyasa düştüğünde maliyet düşer, yükseldiğinde artar.
Sayılarla karşılaştırma
Aylık 500 MWh (500.000 kWh) tüketen bir tesis düşünelim. Eylül 2026'da PTF ortalaması 2,95 ₺/kWh olsun:
| Senaryo | Birim fiyat | Aylık maliyet |
|---|---|---|
| Sabit fiyat | 3,12 ₺ | 1.560.000 ₺ |
| Endeksli (PTF + 0,03 ₺) | 2,98 ₺ | 1.490.000 ₺ |
| Endeksli, PTF %20 artarsa | 3,57 ₺ | 1.785.000 ₺ |
Endeksli tarife normal koşullarda 70.000 ₺ avantaj sağlarken, piyasa yüzde 20 yükseldiğinde sabit fiyatın 225.000 ₺ gerisine düşer.
Hangisi doğru?
Karar üç soruya bağlıdır: 1. Ürün fiyatlarını hızla müşteriye yansıtabiliyor musunuz? Evet ise endeksli risk yönetilebilir. 2. Tüketiminizi kaydırabilir misiniz? Vardiya ve makine çalıştırma programını ucuz saatlere kaydırabilen tesisler endeksliden daha çok yararlanır. 3. Nakit akışınız dalgalanmaya dayanır mı? Kısa vadeli maliyet sıçramalarını taşıyamayan işletmeler sabiti seçmelidir.
Karma portföy
Birçok sanayi tesisi tüketimin bir bölümünü (ör. yüzde 50 - 70) sabit, kalanını endeksli alır. Böylece hem bütçe öngörülebilirliği hem de piyasa düşüşlerinden pay alma imkânı elde edilir. Akımer Enerji'nin büyük tüketici teklifleri bu yapıyı sunar.
Ek ipucu
Saatlik tüketim izleme panelinden puant saat tüketiminizi ve reaktif enerji bedellerinizi inceleyin; bazı tesislerde tek başına kompanzasyon düzeltmesi yıllık yüzde 2 - 3 tasarruf sağlar.
Sözleşmede bakılacak maddeler
Fiyatın yanında şu maddeleri de okuyun: tüketim toleransı (taahhüt edilen miktardan sapma payı), tüketim sapması için ceza veya iskonto, fatura ve ödeme vadesi, teminat gereksinimi ve fiyat güncelleme koşulları. Endeksli sözleşmelerde marjın sabit mi yoksa değişken mi olduğu, PTF hesabında hangi saatlerin dikkate alındığı da net yazılmalıdır.